Général
-
Innocent III (1198-1216)
-
L'abbé du monastère cistercien d'Altzelle Winemar ainsi que ses frères réguliers tant présents que futurs
-
VII idus novembris, indictione secunda, MCCXIII, anno sextodecimo
-
-
Latran
-
Privilège solennel
-
[Expédition] E. ALLEMAGNE, Dresde, Hauptstaatsarchiv, OU. 187 (A)
-
Ici reprise de celle de Tom Graber, Urkundenbuch des Zisterzienserklosters Altzelle, t. I (1162-1249), Hanovre, 2006, n. 41, p. 60-64 [en ligne].
-
Karl Heinrich Ferdinand von Zehmen, « Urkunden zur Geschichte des Klösterlein der schwarzen Mönche im Zeller Walde », Bericht an die Mitglieder der Deutschen Gesellschaft zur Erforschung Vaterländischer 1846, n. 1, p. 26-32.
-
Potthast, Regesta pontificum Romanorum, n. 4845a-25594, p. 2054 [en ligne].
-
Eduard Beyer, Das Cistercienser-Stift und Kloster Alt-Zelle in dem Bisthum Meißen. Geschichtliche Darstellung seines Wirkens im Innern und nach Außen, nebst den Auszügen der einschlagenden hauptsächlich bei dem Haupt-Staats-Archive zu Dresden, Dresde, 1855, n. 39, p. 526 [en ligne].
-
Otto Dobenecker, Regesta diplomatica necnon epistolaria historiae Thuringiae, II: 1152-1227, Iéna, 1900, n. 1574, p. 289.
-
Karl Heinrich Lampe, Urkundenbuch Deutschordensballei Thüringen, t. I, Iéna, 1936, n. 362 d, p. 304 [en ligne].
-
Harald Schieckel, Regesten der Urkunden des Sächsischen Landeshauptarchivs Dresden, t. I : 948-1300, Berlin, 1960, n. 210, p. 89.
-
Werner Maleczek, d'après Graber.
-
Papst Innozenz III. nimmt Abt Winemar und die Brüder des Zisterzienserklosters Altzelle in seinen Schutz und bestätigt die namentlich genannten Besitzungen, Rechte und Freiheiten des Klosters [Graber].
-
INNOCENTIUS EPISCOPUS, SERVUS SERVORUM DEI, DILECTIS FILIIS WINNEMARO ABBATI MONASTERII DE CELLA CISTERCIENSIS ORDINIS EIUSQUE FRATRIBUS TAM PRESENTIBUS QUAM FUTURIS REGULAREM VITAM PROFESSIS IN PERPETUUM.
Religiosam vitam eligentibus apostolicum convenit adesse presidium, ne forte cuiuslibet temeritatis incursus aut eos a proposito revocet aut robur, quod absit, sacre religionis infringat.
Eapropter, dilecti in domino filii, vestris iustis postulationibus clementer annuimus et prefatum monasterium sancte dei genitricis et virginis Marie de Cella, in quo divino estis obsequio mancipati, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus et presentis scripti privilegio communimus.
In primis siquidem statuentes, ut ordo monasticus, qui secundum deum et beati Benedicti regulam atque institutionem Cisterciensium fratrum in eodem monasterio institutus esse dinoscitur, perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur. Preterea quascumque possessiones, quecumque bona idem monasterium impresentiarum iuste et canonice possidet aut in futurum conc[e]ssione pontificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium seu aliis iustis modis prestante domino poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant. In quibus hec propriis duximus exprimenda vocabulis: locum ipsum, in quo prefatum monasterium situm est, cum omnibus pertinentiis suis, octingentos mansos, qui Franconica lingua lein vocantur, iuxta fluvium Milde, duodecim mansos in villa Wizenburn[e]s et viginti mansos in Mochowe cum omnibus pertinentiis suis, terram de Antiqua Cella, molendinum in Grimme, vineam in Zweze, quicquid habetis trans Betscowam ad faciendas piscinas, cum parte vallis, que est trans fluv[i]um Milde, grangiam in Zalde, grangiam in Vliz, grangiam in Oztrowe, grangiam in Begerwiz, grangiam in Rubne, grangiam in Ranstete et grangiam in Ouziz cum pratis, vineis, terris, nemoribus, usuagiis et pascu[i]s in bosco et plano, in aquis et molendinis, in viis et semitis et omnibus aliis libertati[b]us et immunitatibus suis. Sane laborum vestrorum, quos propriis manibus aut sumptibus colitis, tam de terris cultis quam incultis sive de ortis et virgultis et piscationibus vestris vel de nutrimentis animalium vestrorum nullus a vobis deci[m]as exigere vel extorquere presumat. Liceat quoque vobis clericos vel laicos liberos et absolutos e seculo fugientes ad conversionem recipere et eos absque contradictione aliqua retinere. Prohibemus insuper, ut nulli fratrum vestrorum post factam in m[ona]sterio vestro professionem fas sit absque abbatis sui licentia de eodem loco disced[ere]; discedentem vero absque communium litterarum vestrarum cautione nullus audeat retinere; quod si quis forte retinere presumpserit, licitum vobis sit in ipsos monachos vel conve[r]sos regularem sententiam promulgare. Illud districtius inhibentes, ne [terras] seu quodlibet beneficium ecclesie vestre collatum liceat alicui personaliter dari sive alio modo alienari absque consensu totius capituli vel maioris aut sanioris [p]artis ipsius. Si que vero donationes aut alienationes aliter, quam dictum est, facte fuerint, eas irritas esse censemus. Ad hec etiam prohibemus, ne aliquis monachus sive conversus sub professione vestre domus astrictus sine consensu et licentia abbatis et maioris partis capituli vestri pro aliquo fideiubeat vel ab aliquo pecuniam mutuo accipiat ultra pretium capituli vestri providentia constitutum nisi propter manifestam domus vestre utilitatem; quod si facere forte presumpserit, non teneatur conventus pro hiis aliquatenus respondere. Licitum preterea sit vobis in causis propriis, sive civilem sive criminalem contineant questionem, fratrum vestrorum testimoniis uti, ne pro defectu testium ius vestrum in aliquo valeat deperire. Insuper auctoritate apostolica inhibemus, ne ullus episcopus vel quelibet alia persona ad synodos vel conventus forenses vos ire vel iudicio seculari de vestra propria substantia vel possessionibus vestris subiace[r]e compellat nec ad domos vestras causa ordines celebrandi, causas tractandi vel aliquos conventus publicos convocandi venire presumat nec regularem electionem abbatis vestri impediat aut de instituendo vel removendo eo, qui pro tempore fuerit, contra statuta Cisterciensis ordinis se aliquatenus intromittat. Si vero episcopus, in cuius parrochia domus vestra fundata est, cum humilitate ac devotione, qua convenit, requisitus substitutum abbatem benedicere et alia, que ad officium episcopale pertinent, vobis conferre rennuerit, licitum sit eidem abbati, si tamen sacerdos fuerit, proprios novicios benedicere et alia, que ad officium suum pertinent, exercere et vobis omnia ab alio episcopo percipere, que a vestro fuerint indebite den[e]gata. Illud adicientes, ut in recipiendis professionibus, que a benedictis vel benedicendis abbatibus exhibentur, ea sint episcopi forma et expressione contenti, que ab origine ordinis noscitur instituta, ut scilicet abbates ipsi salvo ordine suo profiteri debeant et contra statuta ordinis sui nullam professionem facere compellantur. Pro consecrationibus vero altarium vel ecclesiarum sive pro oleo sancto vel quolibet ecclesiastico sacramento nullus a vobis sub obtentu consuetudinis vel alio modo quicquam audeat extorquere, set hec omnia gratis vobis episcopus diocesanus impendat; alioquin liceat vobis quemcumque malueritis catholicum adire antistitem gratiam et communionem apostolice Sedis habentem, qui nostra fretus auctoritate vobis, quod postulatur, impendat. Quod si sedes diocesani episcopi forte vacaverit, interim omnia ecclesiastica sacramenta a vicinis episcopis accipere libere et absque contradictione possitis, sic tamen, ut ex hoc in posterum propriis episcopis nullum preiudicium generetur.
Quia vero interdum propriorum episcoporum copiam non habetis, si quem episcopum Romane Sedis, ut diximus, gratiam et communionem habentem et de quo plenam notitiam habeatis, per vos transire contigerit, ab eo benedictiones vasorum et vestium, consecrationes altarium, ordinationes monachorum auctoritate apostolice Sedis recipere valeatis. Porro si episcopi vel alii ecclesiarum rectores in monasterium vestrum vel personas inibi constitutas suspensionis, excommunicationis vel interdicti sententiam promulgaverint sive etiam in mercennarios vestros pro eo, quod decimas non solvitis, sive aliqua occasione eorum, que ab apostolica benignitate vobis indulta sunt, seu benefactores vestros pro eo, quod aliqua vobis beneficia vel obsequia ex caritate prestiterint vel ad laborandum adiuverint in illis diebus, in quibus vos laboratis et alii feriantur, eandem sententiam protulerint, ipsam tamquam contra sedis apostolice indulta prolatam duximus irritandam. Nec littere ille firmitatem habeant, quas tacito nomine Cisterciensis ordinis et contra tenorem apostolicorum privilegiorum constiterit impetrari.
Preterea cum commune interdictum terre fuerit, liceat vobis nichilominus in vestro monasterio exclusis excommunicatis et interdictis div[i]na officia celebrare. Paci quoque ac tranquillitati vestre paterna in posterum sollicitudine providere volentes auctoritate apostolica prohibemus, ut infra clausuras locorum seu grangiarum vestrarum nullus rapinam seu furtum facere, ignem apponer[e], sanguinem fundere, hominem temere capere vel interficere seu violentiam audeat exercere. Preterea omnes libertates et immunitates a predecessoribus nostris Romanis pontificibus ordini vestro concessas necnon et libertates et exemptiones secula[ri]um exactionum a regibus et principibus vel aliis fidelibus rationabiliter vobis indultas auctoritate apostolica confirmamus et presentis scripti privilegio communimus. Decernimus ergo, ut nulli omnino hominum liceat prefatum monasterium temere perturbare aut eius possessiones auferre vel ablatas retinere, minuere seu quibuslibet vexationibus fatigare, set omnia integre conserventur eorum, pro quorum gubernatione ac substentatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura, salva Sedis apostolice auctoritate.
Si qua igitur in futurum ecclesiastica secularisve persona hanc nostre constitutionis paginam sciens co[ntr]a eam temere venire temptaverit, secundo tertiove commonita, nisi reatum suum congru[a] satisfactione correxerit, potestatis honorisque sui dignitate careat reamque se divino iudicio existere de perpetrata iniquitate cognos[cat] et a sacratissimo corpore ac sanguine dei et domini redemptoris nostri Iesu Christi aliena fiat atque in extremo examine districte ultioni subiaceat. Cunctis autem eidem loco sua iura servantibus sit pax domini nostri Iesu Christi, quatinus et hic fructum bone actionis percipiant et apud districtum Iudicem pre[m]ia eterne pacis inveniant. AMEN. AMEN. AMEN.
[R.] Ego Innocentius catholice ecclesie episcopus ss. [BV]
† Ego Iohannes Sabinensis episcopus ss.
† Ego Guido Prenestinus episcopus ss.
† Ego Hugo Hostiensis et Velletrensis episcopus ss.
† Ego Cinthius tituli Sancti Laurentii in Lucina presbyter cardinalis ss.
† Ego Cencius Sanctorum Iohannis et Pauli presbyter cardinalis tituli Pamachii ss.
† Ego Petrus Sancte Pudentiane tituli Pastoris presbyter cardinalis ss.
† Ego Guala Sancti Martini presbyter cardinalis tituli Equitii ss.
† Ego Iohannes tituli Sancte Praxedis presbyter cardinalis ss.
† Ego Stephanus basilice XII apostolorum presbyter cardinalis ss.
† Ego Guido Sancti Ny[c]olai in Carcere Tulliano diaconus cardinalis ss.
† Ego Octauianus Sanctorum Sergii et Bachi diaconus cardinalis ss.
† Ego Iohannes Sanctorum Cosme et Damiani diaconus cardinalis ss.
† Ego Angelus Sancti Adriani diaconus cardinalis ss.
† Ego Petrus Sancte Marie in Aquiro diaconus cardinalis ss.
Datum Laterani per manum Raynaldi, acoliti et capellani domini INNOCENTII pape III, VII idus novembris, indictione secunda, Incarnationis dominice anno MoCCoXIIIo, pontificatus vero eiusdem domini INNOCENTII anno sextodecimo. -
Absente des registres.
Informations
Acte
Laurent
Vallière
(CIHAM (UMR 5648)), dans
APOSCRIPTA database
APOSCRIPTA database – Lettres des papes, dir. J. Théry, CIHAM/UMR 5648, éd. électronique TELMA (IRHT), Orléans, 2017 [en ligne], acte n. 196673 (aposcripta-42985), https://telma-chartes.irht.cnrs.fr/aposcripta/notice/196673 (mise à jour : 18/11/2025).