« aposcripta-1111 »


Général

  •  
    Alexandre IV (1254-1261)

  •  
    Le prieur provincial des frères Prêcheurs en France et le gardien des frères Mineurs de Paris

  •  
    Idibus decembris, anno primo

  •  
    1255/12/13

  •  
    Latran

  •  
    Mandement (littere cum filo canapis)

  •  
    Alexander papa IV priori provinciali fratrum Praedicatorum in Francia et gardiano fratrum Minorum Parisiensium inquisitionis officium ad exstirpandam e toto Franciae regno haereticam pravitatem committit, exceptis dumtaxat terris comitis Pictaviae [Laborde].
    Bul van Alexandor IV gericht tot den provinciaal der predikheeren in Frankrijk en tot den gardiaan der minderbroeders van Parijs, waarbij hij hen, op aanvraag van Lodewijk IX (den Heilige), koning van Frankrijk1, tot inquisiteurs aanstelt. — Na eene inleiding, waarin de paus den ijver van den Apostolischen Stoel roemt om het geloof te bewaren, stelt hij hen beiden in Frankrijk als inquisiteurs aan. Want, alhoewel men aldaar over het algemeen op den rechten weg gebleven is, kan de paus toch niet nalaten er het geloof zooveel mogelijk te versterken, te meer daar het de wensch van den koning van Frankrijk is. Hun rechtsgebied zal zich over geheel het koninkrijk uitstrekken, uitgenomen over de landen van den graaf van Poitiers en van Toulouse, waarvoor reeds afzonderlijke kettermeesters zijn benoemd. Zij zullen zich al de geschrevene stukken aangaande de kettervervolging doen afleveren en de ketters zelve met hunne aanhangers naar de gebruikelijke vormen vervolgen zonder aan de rechten der bisschoppen te kort te doen. De inquisiteurs zullen bekwame monniken aanstellen om de getuigenissen te ontvangen en ze door goede secretarissen te laten opschrijven. Wanneer een streng vonnis moet geveld worden, zullen de inquisiteurs in overleg met de bisschoppen of hunne vicarissen te handelen hebben. De paus verleent den inquisiteurs de macht om eenen aflaat van 20 of 40 dagen toe te staan aan degenen, die de ketterszittingen bijwonen na gebiecht te hebben. Aan henzelven en aan degenen, die hen persoonlijk helpen, wordt door den paus een volle aflaat verleend, gelijk aan den aflaat door liet algemeen Concilie voor de kruisvaarders naar het Heilig Land besproken. Voor hunne andere medehelpers is de aflaat slechts van drie jaren ; maar, komen zij te overlijden, dan wordt hun volle kwijtschelding gewaarborgd. De inquisiteurs worden ook gemachtigd om hunne tegenstanders in den ban te slaan, alsook de bedelbroeders hunner orde, die zich het recht tot prediken zouden aanmatigen. Hetgeen de inquisiteurs niet getweeën zullen kunnen verrichten, mogen zij alleen volbrengen2 [Fredericq].

  •  
    [Expédition] E. FRANCE, Paris, Archives nationales, J 431/30. Original scellé (bulle de plomb sur cordelettes de chanvre ; Inventaire, n. 6049).
  •  
    [Registre de la chancellerie apostolique] R. CITÉ DU VATICAN, Archivio segreto Vaticano, Registra Vaticana 24, ep. 752, fol. 108v.

  •  
    Ici d'après Joseph de Laborde, Layettes du Trésor des chartes, III, Paris : Henri Plon, 1875 [en ligne], n. 4224, p. 281 [numérisée sur le site des Archives de France], d'après E.

  •  
    Partielle : Odorico Raynaldi, Annales ecclesiastici..., Lucques, 1747, t. II (XXI), p. 530, col. 1 [en ligne].
  •  
    Paul Fredericq, Corpus documentorum inquisitionis haereticae pravitatis Neerlandicae, Gand, 5 vol., 1889-1906, I, n. 132, p. 125-128 [en ligne].
  •  
    Thomas Ripoll, Bullarium ordinis fratrum Praedicatorum, Rome : ex typographia Hieronymi Mainardi, 1729-1740, 8 vol., t. I, n. 52, p. 291-292 [en ligne].

  •  
    Potthast, Regesta pontificum Romanorum, n. 16132 [en ligne].
  •  
    Charles Bourel de La Roncière, Joseph de Loye, Pierre de Cenival et Auguste Coulon, Les registres d’Alexandre IV, Paris, 1902-1953, n. 932, d’après R [en ligne].
  •  
    Bernard Barbiche, Les actes pontificaux originaux des Archives Nationales de Paris, Cité du Vatican, 1975-1982, I, n. 825, p. 316-317, d’après E.

  •  
    Alexander episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis .. priori provinciali fratrum Predicatorum in Francia, et .. guardiano fratrum Minorum Parisiensium, salutem et apostolicam benedictionem.
    Pre cunctis mentis nostre desiderabilibus catholice incrementum fidei affectantes, nimio utique dolore replemur cum audimus aliquos vel sentimus ad illius depressionem quacumque malignitate satagere, vel dampnabilibus ipsam depravando reprehensionibus aut detractionibus ei abrogabilibus derogando seu comentis eandem mendacibus pervertendo, ad quorum iniqua sternenda molimina eo animosius aspiramus quo in animarum stragem pernitiosius eos agnoscimus conspirare.
    Unde, quia in aliquibus regni Francie adeo infidelitatis orrora invaluit quod ibi quamplurimi, a via veritatis prorsus aversi, ruentes per devium falsitatis, pestiferas ad concutiendum orthodoxe murum fidei machinas construebant, molientes ipsum fallatium argumentationum impulsibus demoliri, Sedis apostolice diligentia contra talium dolosam astutiam, ne diffusus serperet morbus iste, remedium adhibuit oportunum, instituens illic viros idoneos quorum honesta conversatio exemplum tribueret puritatis et erudita labia doctrinam funderent salutarem ut sacro ipsorum ministerio prefate partes ab hujusmodi contagiis purgarentur ; et, licet horum ducatu homines partium earumdem in rectam semitam sint directi et per hos multis sit ibidem periculis obviatum, cupientes tamen anxie ut negotium inibi fidei jugi profectu, elisis omnino erroribus, fortius convalescat, vigilare ad hec per nos et alios, prout sollertius possumus, non cessamus, et modo circa id ipsum eo studemus attentius quo carissimum in Christo filium nostrum .. illustrem regem Francorum ferventiorem sentimus ad idem negotium efficaciter promovendum. Quare, habita deliberatione, providimus ibidem, ad presens, personas aliquas circumspectas pro tanto negotio deputare.
    Quia igitur de sollicitudine, prudentia et industria vestra firmam in Domino fiduciam obtinemus, vos tamquam inter alios preelectos in predicto regno, ad instantiam prefati regis, ad hoc duximus deputandos, discretioni vestre per apostolica scripta districte precipiendo mandantes ac in remissionem vobis peccaminum injungentes quatinus in caritate Dei, hominum timore postposito, virtutem Spiritus induentes ex alto...3
    Quod si non ambo hiis interfueritis, alter vestrum ea nichilominus exequatur.
    Datum Laterani, idibus decembris, pontificatus nostri anno primo.

  •  
    (a) sic.

  •  
    1. Odoricus Raynaldus (Annales ecclesiastici ad annum 1255, deel XIV, blz. 7, n. 33) zegt daarover : “Creati iterum adulto anno in Galliis alii censores fidei ad gratiam S. Ludovici, in quo explicuit is egregium exemplum piissimi principis tuendae fidei dignitatis cupidissimi posterisque imitandum reliquit. Cum enim reversus e Syriaca expeditione religionis decus obsolescere in regno comperisset, foedatam haeretica labe coronam gestare abnuit studiumque omne in ampliticanda divina gloria et asserenda suo splendori religione contulit, ac regiis precibus ursit Alexandrum, ut cognitores causarum fidei ad abolendum hoc opprobrium crearet. Cui pontifex hoc diplomate amplissime assensit, quod veluti pulcherrimum sanctissimi regis pietatis monumentum subjicio : Priori provinciali fratrum praedicatornm in Francia, etc.
  •  
    2. Dezelfde bul vindt men ook met de dagteekening van 9 October 1256 (Martene en Durand, Thesaurus anecdolorum, deel V, blz. 1814. — Potthast, blz. 1361, n. 16611.)
  •  
    3. Cetera iisdem fere constant verbis ac litteræ Innocentii papæ, Layettes du Trésor des chartes, t. III, n. 4111 (= APOSCRIPTA n. 1096).

  •  
    Comparer avec Layettes du Trésor des chartes, t. III, n. 4111 et 4113 (= APOSCRIPTA n. 1096 et 1098).

Informations

Acte

Laurent Vallière (CIHAM (UMR 5648)), dans  APOSCRIPTA – Lettres des papes

APOSCRIPTA database – Lettres des papes, dir. J. Théry, CIHAM/UMR 5648, éd. électronique TELMA (IRHT), Orléans, 2017 [en ligne], acte n. 23931 (aposcripta-1111), http://telma-chartes.irht.cnrs.fr/aposcripta/notice/23931 (mise à jour : 23/06/2020).